Ölçü, Zaman & Bilimsel Altyapı

Mühendislik, herkesin aynı ölçüyü, aynı takvimi ve aynı terimi kullanmasına dayanır. Osmanlı'dan devralınan düzende farklı bölgelerde farklı ölçü birimleri, farklı saat hesapları ve farklı takvimler yan yana kullanılıyordu. Cumhuriyet'in ilk on beş yılında bu ortak zemin yasayla kuruldu.

Zaman, Rakam ve Ölçü

• Saatin ve takvimin birleştirilmesi (26 Aralık 1925). TBMM aynı gün iki kanun kabul etti. 697 sayılı kanunla gün gece yarısından başlayarak 0'dan 24'e sayılır oldu; ulusal saat, İzmit'ten geçen 30. meridyene göre belirlendi. 698 sayılı kanunla Milâdî takvim 1 Ocak 1926'dan itibaren resmî takvim oldu; hicri takvim ise özel durumlarda kullanılmaya devam etti.
• Uluslararası rakamlar (1928). Alfabe devrimiyle aynı yıl uluslararası rakamlar kabul edildi.
• Ölçüler Kanunu. 1782 sayılı kanun 26 Mart 1931'de kabul edildi, 4 Nisan 1931 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı ve 1 Ocak 1933'te yürürlüğe girdi. Onlu sisteme dayanan metre ve kilogram kabul edildi; arşın, endaze ve okka gibi geleneksel birimler kaldırıldı. Örneğin İstanbul dirhemi 3,207 gramdı ve 400 dirhem bir okkayı oluşturuyordu.

Harita ve Hava Durumu

• Harita Umum Müdürlüğü (2 Mayıs 1925). Kökeni 1895'teki Harita Komisyonu'na uzanan teşkilat, 657 sayılı kanunla Cumhuriyet'te Harita Umum Müdürlüğü adıyla yeniden örgütlendi.
• Rasâdât-ı Cevviye Müessesesi (12 Kasım 1925). Etlik'te kurulan müessese Türkiye'deki ilk meteoroloji kuruluşuydu; Tarım Bakanlığı'na bağlıydı ve başında Macar uzman Réthly vardı.
• Meteoroloji Umum Müdürlüğü (10 Şubat 1937). 3127 sayılı kanunla, meteoroloji hizmetlerini tek elden yürütmek üzere kuruldu. Bugünkü Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün öncüsüdür.

Bilim Dili: Geometri (1937)

Atatürk, Ağustos 1936'daki 3. Dil Kurultayı'ndan sonra Osmanlıca geometri terimlerinin Türkçe karşılıklarını içeren bir kitap yazdı. Kitap 1936–37 kışında Dolmabahçe Sarayı'nda yazıldı ve 1937'de geometri öğretmenleri ile ders kitabı yazacaklar için bir kılavuz olarak yayımlandı. Yaklaşık 44–45 sayfalık eserde (kaynaklara göre yaklaşık 129 terim) açı, boyut, çap, doğru, dörtgen, eğri, kare, kenar, küp ve üçgen gibi terimler Türkçeleştirildi. İlk baskıda yazar adı yoktu; terimlerin Atatürk'e ait olduğu 1953'te, dönemin TDK genel sekreteri tarafından belirtildi.