Latin Alfabesi & Bilimsel Dil Reformu
1928'de gerçekleştirilen alfabe devrimi yalnızca bir yazı sistemi değişikliği değildi; Türkiye'nin uluslararası bilim dünyasıyla bütünleşmesinin kapısını da açtı.
Temel Adımlar
- Latin alfabesi (1928). Arap alfabesinden Latin alfabesine geçilmesiyle Türkiye matbaa, telgraf ve uluslararası bilimsel yayınlarla uyumlu bir yazı sistemine kavuştu.
- Türk Dil Kurumu (1932). İlk adı Türk Dili Tetkik Cemiyeti olan kurum, dilin standartlaştırılması ve Türkçenin kökenlerinin araştırılması için kuruldu.
- Türk Tarih Kurumu (1931). İlk adı Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti olan kurum, bilimsel tarih yazımının kurumsal çerçevesini oluşturdu.
- Güneş Dil Teorisi. Türkçenin dünya dillerinin anası olduğunu savunan bu dilbilim girişimi tartışmalıdır; yine de dönemin bilimsel merakının öncü bir örneği sayılır.
- Millet Mektepleri. Yeni alfabeyle yaygın bir okuma-yazma seferberliği başlatıldı.
Falih Rıfkı Atay'ın Çankaya adlı anılarına dayanan aktarıma göre, geçiş için 5 yıllık süre önerildiğinde Atatürk "Bu ya üç ayda olur, ya hiç olmaz" demiştir. Millet Mektepleri'nin açılışıyla TBMM, 24 Kasım 1928'de Atatürk'e resmen "Başöğretmen" unvanını verdi; Atatürk köy köy dolaşarak bizzat ders verdi.
Millet Mektepleri Seferberliğinin Boyutu
1 Ocak 1929'da fiilen başlayan kampanya, 1935'e kadar ülke genelinde 60.373 kurs (A ve B sınıfları) açtı. Bu kurslara 2.486.845 kişi kaydoldu; bunların 1.358.001'i sınavı geçerek mezun oldu, yani kayıt olanların yaklaşık %55'i. Geri kalan yaklaşık %45'in neden tamamlayamadığı (mevsimlik tarım işleri, ulaşım ve öğretmen yetersizliği gibi) ve hangi illerin daha yoğun katıldığı, il bazlı akademik çalışmalarda (örneğin Malatya, Kayseri ve Sinop üzerine yazılmış makalelerde) ele alınır; bu sayfa o düzeyde bir il il ayrıntı sunmaz.